Bugünün mağlupları, yarının kazananları olacak. Karl Liebknecht

ANSİKLOPEDİ

Alman Devrimi'yle ilgili önde gelen isimler, kurumlar, olaylar, yerler ve kavramlar.


A   B   C   D   E   F   G   H   J   K   L   M   N   O   P   R   S   t   U   V   W   Z  

Alldeutscher Verband (Pan-Alman Birliği)

All-Deutscher Verband

1891'de kurulan ırkçı örgüt. Yayılmacı, anti-semitist ve anti-leh bir pozisyon sergilemiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Ludendorff'un, "savaşın demokratların ve sosyalistlerin ihaneti yüzünden kaybedildiği" iddiasını destekleyerek "Dolchstosslegende" denilen Alman ordusunun arkadan bıçaklandığını ileri sürdü. Her ne kadar Nasyonal Sosyalistlerle benzer görüşlere sahip olsalar ve Nasyonal Sosyalistlerin büyüdüğü bir zemin hazırlasalar da Hitler'in iktidara gelmesinin ardından "örgütün tüm Almanları birleştirme" hedefinin Avusturya ve Südet bölgesinin işgaliyle tamamlandığı gerekçesiyle örgüt kapatıldı.


Anhalter Bahnhof

20. yüzyılın ortalarına kadar Berlin'in en önemli tren garlarından biridir. Bugün hâlâ şehir içi trafikte kullanılan bir istasyon olan Anhalter Bahnhof'un görkemli binası, 2. Dünya Savaşı sırasında hava saldırılarıyla ağır hasar görmüş daha sonra tamamen ortadan kaldırılmıştır. Genel afla özgürlüğüne kavuşan Karl Liebknecht, bu tren garında yirmi bine yakın insan tarafından karşılanmıştır.


Antibolschewistische Liga (Liga zum Schutze der deutschen Kultur, Anti-Bolşevik Birliği)

Antibolschewistischen Liga, Stephan Krotowski -Tretet der Antibolschewistischen Liga bei, 1919

Daha sonra "Liga zum Schutze der deutschen Kultur" (Alman kültürünü koruma birliği) adını alan aşırı sağ örgütlenme. 1918-1918 Alman Devrimi'ne ama özellikle de Spartaküs Birliği'ne karşı mücadele amacıyla kurulmuştur. Eduard Stadtler tarafından kurulan yapılanma, büyük sermaye grupları tarafından desteklenmiş ve Stadtler'in daha sonra yayınlanan anılarında ileri sürdüğüne göre yine büyük sermaye grupları tarafından Ocak Ayaklanmasının bastırılması ve Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'in öldürülmesi için kullanılmıştır.


Arbeiter- und Soldatenrat (işçi-asker Konseyi, işçi-asker Konseyleri)

İşçi ve asker sovyeti ya da şûrası anlamına gelen ilk Arbeiter- und Soldatenrat (çoğul: Arbeiter- und Soldatenräte) Alman devrimi bağlamında 4 Kasım 1918'de Kiel İsyanı'yla beraber kuruldu. 9 Kasım'da Berlin'de kurulan ikinci İşçi Asker Konseyi'nin ardından konseyler tüm Almanya'ya yayıldı.


Arendsee, Martha (29 Mart 1885-22 Mayıs 1953) (Martha Arendsee)

Berlin doğumlu Alman siyasetçi. Siyasete 1906 yılında SPD'ye katılarak girmiş ve 1907-1916 arasında partinin kadın kollarında görev almıştır. 1. Dünya savaşının ilk günlerinden itibaren Rosa Luxemburg'un evinde buluşan anti-militarist SPD'lilerdendir. 1915'te Clara Zetkin'le beraber Zetkin'in Bern'de düzenlediği Savaş Karşıtı Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansına katılan 25 delegeden biridir.


Ausländer, Fritz (24 Kasım 1885 - 21 Mayıs 1943) (Fritz Ausländer)

1904 yılında SPD'ye girerek siyasete atılan Alman komünist siyasetçi. 1. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla beraber, SPD yönetiminin Burgfrieden politikasına karşı çıkarak Spartaküs Birliği'ne katıldı. 1914 sonu ve 1915 Kasım'ı arasında zorunlu askerlik görevini yaptıktan sonra Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'le beraber çalışmaya başladı ve KPD'nin kuruluşunda yer alarak partinin eğitim sorumlularından biri oldu. 1920'lerin ortasında partinin "uzlaşmacı" kanadında yer aldığı için partiden uzaklaştırıldı. 1933 yılında Reichstag Yangını sonrası tutuklandı ve 1935'e dek tutuklu kaldı. 2. Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla yeniden tutuklandı ve yıl sonunda salıverildi. 1943 yılında intihar ederek hayatına son verdi.


Barth, Emil (23 Nisan 1879 -17 Temmuz 1941) (Emil Barth, Barth)

 

Emil Barth (Library of Congress)

1918-1919 Alman Devrimi'nin en tartışmalı figürlerinden biri olan Emil Barth, ilk gençliğinde anarşist fikirlere yakınlık duysa da 1908 yılında SPD'ye girdi. Teşhircilik suçlamasıyla aldığı beş ayrı ceza olan Barth, 1914 yılında Alman Metal İşçileri Birliği'nin yönetimine seçildi. 1. Dünya savaşının başlamasıyla birlikte meclisten onayı istenen savaş kredilerine karşı çıktı ve Devrimci sendika temsilcileri (Revolutionäre Obleute) içinde yer aldı. USPD'nin kurulmasıyla Barth da USPD'ye geçti.


Bauernbund (Bayerische Bauernbund, Bauernbunds)

1893-1933 arasında Bavyera Eyalet Meclisi ve İmparatorluk Meclisi'nde çiftçileri temsil eden siyasi parti. Bavyera'da olduğu kadar Svabya'da da güçlüydü. 1918-1918 Alman Devrimi'nde partinin sol kanadı SPD ve Bağımsız-SPD'yle işbirliği yaptı ve  Kurt Eisner tarafından ilan edilen Bavyera Özgür Devleti'nde seçimlerden sonra oluşturacak olan bir Ulusal Meclis toplanıncaya kadar kurulan Geçici Ulusal Konsey'de (Provisorische Nationalrat) yer aldı. 1933 yılında kendini feshederek üyelerine adres olarak Adolf Hitler'in NSDAP'sini gösterdi. Eski üyeleri, 2. Dünya Savaşından sonra Bavyera'ya özel bir parti olan Hıristiyan Sosyal Birlik Partisinin (CSU) kuruluşunda yer aldı.


Bavyera (Freistaat Bayern, Bayern)

Resmî ismiyle Özgür Bavyera Devleti Almanya'nın güneydoğusunda bir eyalet. 1871'de Alman İmparatorluğu'na katılan önemli bir krallıktı. Birinci Dünya Savaşı sonunda, Kurt Eisner'in ilan ettiği cumhuriyetle Wittelsbach hanedanı devrilerek monarşi son buldu. 


Befehlsverweigerung vor Wilhelmshaven (Wilhelmshaven İtaatsizliği, Wilhelmshaven Direnişi)

1. Dünya Savaşı'nın sonunda, Alman Deniz Kuvvetleri Komutanlığı son bir hamleyle Alman filosuna Kuzey Denizi'nde Britanya güçlerine saldırı emri verdi. Plan uyarınca saldırının 29 Ekim'de başlaması gerekiyordu ancak verilen emir savaşı kaybetmek üzere olan Almanya için tam manasıyla bir intihar saldırısı niteliği taşıdığından denizciler bu emre itaat etmeyerek 28 Ekim'de Wilhelmshaven'da bir direniş başlattılar. Wilhelmshaven'daki bu direniş 3 Kasım'da Kiel'e sıçradı.


Berliner Lokal-Anzeiger

Devrimci işçi ve asker konseyleri tarafından ofisi işgal edilerek Spartakislerin ve daha sonra da 1933'te Naziler tarafından kapatılana kadar da Almanya Komünist Partisi (KPD) yayın organı olan Kızıl Bayrak (Rote Fahne) gazetesinin çıkartıldığı yerel gazete.


Berliner Stadtschloss (Berlin Şehir Sarayı, Stadtschloss, Şehir Sarayı)

1443 senesinde inşa edilen Hohenzollern Hanedanının merkez sarayı.


Bernstein, Eduard (6 Ocak 1850 - 18 Aralık 1932) (Eduard Bernstein)

1872 yılında SPD'nin öncülü olan SDAP'ye (Sozialdemokratische Arbeiterpartei) girerek siyasete atılan iktisatçı teorisyen. 1875'te Karl Liebknecht'in babası olan Wilhelm Liebknecht ve August Bebel'le beraber Gotha Programının hazırlanmasına katkıda bulundu. Sürgünde yaşadığı Londra'dan partinin isminin SPD olarak değiştirildiği 1891'de Kautsky'yle beraber Erfurt Programını hazırladı. 1901 yılında hakkındaki suçlamaların düşmesiyle Almanya'ya döndü ve 1902-1907, 1912-1918, 1920-1928 yılları arasında milletvekilliği yaptı.

 

 


Bluthund

Gözünü kan bürümüş kimse.


Bolşevik Devrimi (1917 Ekim Devrimi, Ekim Devrimi)

7 Kasım 1917'de geçici hükûmetin devrilerek iktidarın Lenin önderliğindeki Bolşeviklere geçmesini sağlayan ve Sovyetler Birliği’nin kurulmasına yol açan olay. Bolşevik Devrimi'nin etkisi ve yarattığı korku, 1918-1919 Almanya Devrimi esnasında gerek müesses nizamın merkez sol unsurlarla kurduğu ittifaklarda gerekse paramiliter anti-bolşevik grupların sermaye grupları tarafından cömertçe desteklenmesinde etkili olmuştur.


Bolşevizm (Bolşevik)

"Çoğunluktan yana," anlamına gelen Rusça kelime, 1903'te düzenlenen Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin İkinci Kongresi'nde Vladimir Lenin ve Julius Martov arasında yeni kurulmakta olan partinin üyelik tanımı üzerine başlayan görüş ayrılığı sonucu yaşanan ayrışmadaki taraflardan Lenin yanlısı grup için kullanılır.


Brandenburger Tor (Brandenburg Kapısı)

Berlin şehrinin en bilinen sembollerinden biri. 10 Aralık 1918'de Friedrich Ebert, cepheden dönen askerler için Brandenburg Kapısı'nda bir tören düzenledi.


Brandler, Heinrich (3 Temmuz 1881 - 26 Eylül 1967) (Heinrich Brandler)

1901 yılında SPD'ye girerek siyasete atılan Alman komünist siyasetçi. Başınan itibaren Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'le beraber önce Spartaküs Birliği'nde daha sonra KPD'nin kuruluşunda yer aldı. 1928'den itibaren Komünist Parti Muhalefet grubunda yer aldı.


Brest-Litovsk Antlaşması (Friedensvertrag von Brest-Litowsk, Brest-Litovsk Anlaşması)

3 Mart 1918 tarihinde Rusya, Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı ve Bulgaristan arasında imzalanmış, İttifak Devletleri'nin yenilmesi üzerine geçersiz kalmış bir barış antlaşmasıdır. Anlaşmaya göre Estonya, Litvanya, Letonya, Polonya, Belarus, Ukrayna ve Finlandiya Almanya'ya bırakılmış ancak ittifak devletlerinin mutlak galibiyetinin ardından feshedilmiştir.


Brettschneider, Friedrich (ö. 15 Kasım 1918) (Friedrich Brettschneider)

13 Kasım 1918’de düzenlenen saldırıda, Halk Donanma Birliği’nin ilk komutanı Paul Wieczorek’i (1885-1918) öldüren ve kendisi de bundan iki gün sonra öldürülen asker.


Budich, Willi (16 Nisan 1890, Cottbus - 22 Mart 1938, Moskova) (Willi Budich, Dietrich, Brandt, Gerbilski)

Dietrich ve Brandt takma adlarıyla da bilinen önce SPD, daha sonra USPD'de siyaset yapan ve Spartaküs Birliğinin kurulmasıyla Spartakistlere katılan, KPD'li siyasetçi.


Bundesrepublik Deutschland (BRD, Batı Almanya, Almanya Federal Cumhuriyeti, Federal Almanya)

Almanya Federal Cumhuriyeti. Savaş sonrası 1949 yılında kurulan ve iki Almanya'nın birleştiği 3 Ekim 1990'dan itibaren de varlığını sürdüren Alman devleti. Soğuk savaş döneminde daha çok Batı Almanya adıyla anılmıştır.


Burgfriedenspolitik (Burgfrieden)

Birinci Dünya Savaşı sırasında Almanya'da, tüm siyasi ve ekonomik anlaşmazlık ve çekişmelerin bir kenara bırakılarak "milli birlik ve beraberlik" içinde hareket etme anlayışına verilen isim. Kısaca Burgfrieden da denir.


Bürgerrat

1918-1919 döneminin devrimci kitle örgütlenmeleri olan İşçi-Asker Konseylerine alternatif olarak kurulan "Yurttaşlar Konseyi" anlamına gelen ve ağırlıklı olarak burjuvaların üye olduğu konseylerin aldığı isim.


Bürgerrat von Groß-Berlin (Tüm Berlin Yurttaşlar Konseyi)

AEG'nin eski yöneticisi Waldemar Koch'un başkanlığında kurulan Spartakistlere karşı bir direniş örgütü niteliğindeki Berlin ve çevresine yönelik yurttaş konseyi.


Chausseestraße

Alman Devrimi sırasında ordunun önemli kışlalarından birinin bulunduğu cadde. Hem 9 Kasım hem de 6 Aralık'ta yoğun çatışmalara sahne olmuştur.


Christlich-Soziale Partei (Hristiyan-Sosyal Parti)

Kendini sosyal demokratlara alternatif olarak konumlandıran, muhafazakar ve antisemitik, monarşi yanlısı sağ parti. 24 Kasım 1918'de DNVP'ye katılmıştır.


Cohen, Max (30 Ocak 1876 - 12 Mart 1963) (Max Cohen)

Gazeteci ve sosyal demokrat siyasetçi. 1900 yılında sendikalı oldu, 1902 yılında SPD'ye katıldı. 6 Aralık'ta monarşi yanlısı karşı devrimci darbeyi engellemekte ve 16-21 Aralık tarihleri arasında yapılan Almanya İşçi ve Asker Konseyleri Kongresi'nde, meclis seçimlerinin öne alınmasında etkili oldu.


Compiègne

Almanya ve Fransa arasında, bir tren vagonu içinde ateşkes anlaşmasının imzalandığı, kuzey Fransa'da bir şehir.


Das Stinnes-Legien-Abkommen (15 Kasım 1918) (Stinnes-Legien Anlaşması, Stinnes-Legien İşveren ve İşçileri Mutabakatı)

15 Kasım 1918 tarihinde işveren dernekleri ile liberal, muhafazakar ve sağ sosyal demokrat yedi ayrı sendika arasında imzalanan mutabakat anlaşması.  İşçi sendikalarının uzun süredir mücadele etikleri önemli taleplerinin sermaye tarafından kabul edimesini sağlayan bu anlaşma aracılığıyla, o sırada işçi sınıfı içinde hızla artan radikalleşme ve özellikle sovyetlerin (konseyler/şuralar) örgütlenmesi engellenmeye çalışılmıştır.


Däumig, Ernst (14 Kasım 1866-4 Temmuz 1922) (Ernst Däumig, Däumig)

Ernst Däumig

Sosyalist siyasetçi ve gazeteci. 1898'de SPD'ye üye oldu, 1911'de SPD yayın organı Vorwärts'in yazı işlerinde ve parti eğitim kollarında çalıştı. Bağımsız-SPD'nin kurulmasıyla beraber Bağımsız-SPD'de yer aldı. 


Der Reichskongress der Arbeiter- und Soldatenräte (Reichsrätekongress, Tüm Almanya işçi ve asker konseyleri Kongresi)

1918 Kasım Devrimi'nden sonra işçi ve asker konseylerinin ilk düzenli merkezi meclisi olarak 16-21 Aralık 1918'de Berlin'deki Prusya Meclis binasında toplandı.


Deutsche Bank

Frankfurt merkezli Almanya'nın en büyük bankası. Müdürü Paul Mankiewitz aracılığıyla antisemit ve anti bolşevik Pan-Alman Birliğini desteklemiştir.


Deutsche Demokratische Partei (Alman Demokrat Partisi, DDP)

Savaş dönemi Almanya parlementosunda yer alan Fortschrittlichen Volkspartei (İlerici Halk Partisi) üyeleri ile Nationalliberale Partei (Ulusal Liberal Parti, NLP) sol liberal üyelerinin devrim sürecinin ortasında, 1918 yılının Kasım ayında yayıncı Theodor Wolff, Prof. Max Weber (1864–1920), Prof. Alfred Weber (1868–1958) ve Prof. Hugo Preuss (1860–1925) ile bir araya gelerek kurdukları sol liberal partidir.


Deutsche Demokratische Republik ( DDR, Alman Demokratik Cumhuriyeti, Doğu Almanya; Demokratik Almanya)

1949'dan 1990'a kadar var olan, Sovyetler Birliği'ne yakın Almanya Sosyalist Birlik Partisi (SED) iktidarında ülke.


Deutsche Volkspartei (Alman Halk Partisi, DVP)

DVP LogoNationalliberale Partei (Ulusal Liberal Parti) devamı olarak 1918'de kurulan liberal partidir. Sol-liberal Deutsche Demokratische Partei (Alman Demokrat Partisi, DDP) ile birlikte, 1918 ile 1933 arasında siyasal arenada liberalizmi temsil eden partilerden biriydi.


Deutsche Zentrumspartei (Alman Merkez Partisi, Merkez Parti)

Alman Merkez Partisi (Zentrum) Weimar Cumhuriyeti'nin 1933'te sona ermesine kadar, Katolik Almanya'nın ve siyasi Katolikliğin temsilcisi olarak Alman İmparatorluğu'ndaki en önemli partilerden biriydi. Devrim sürecinde monarşi yanlısı bir tutum almıştır. Bu nedenle devrim öncesinde SPD'nin Merkez Parti'yle meclis ittifakını korumak için hanedan ailesinden birinin sembolik olarak tahtta kalabileceği bir meşruti monarşiyi gündeme aldığı söylenebilir.


Dittmann, Wilhelm (13 Kasım 1874 - 7 Ağustos 1954) (Wilhelm Dittmann, Dittmann)

1894'te SPD'ye katılan siyasetçi. Daha sonra USPD'ye katılarak 1917'den 1922'ye kadar USPD Merkez Komitesi'nin siyasi sekreterliğini yürüttü. 10 Kasım'dan 29 Aralık 1918'deki istifasına kadar Halk Temsilcileri Konseyi'nin bir üyesiydi.


Dolchstosslegende (Dolchstoßlegende, Dolchstoßlüge)

Arkadan bıçaklanma efsanesi Alman Genelkurmayı tarafından ortaya atılan ve sorumlu olduğu Birinci Dünya Savaşı'nda Alman İmparatorluğu'nun askeri yenilgisinin faturasını öncelikle Sosyal Demokratlara, diğer demokratik politikacılara ve "Bolşevik Yahudiliğe” çıkartmaya iddiasındaki komplo teorisine verilen isim. "Müttefiklerimiz yenildiği için bizde yenilmiş sayıldık" benzeri, “savaşı kaybettik ama içerideki Bolşevikler ve Yahudiler arkadan hançerlediği için masada kaybettik” miti muhafazakâr ordu mensupları tarafından üretilip sağ siyaset tarafından hızla yaygınlaştırıldı. 


Dorrenbach, Heinrich (18 Şubat 1888 - 18 Mayıs 1919) (Heinrich Dorrenbach, Dorrenbach)

Alman subay ve sosyalist devrimci. Şehir Sarayı ve Neuer Marstall'da konuşlanan devrimci askerler içinde devrimci sol liderliğin hakimiyeti Dorrenbach liderliğinde gerçekleşmişti. Daha önce Leo Jogiches'i öldüren Polis çavuşu Ernst Tamschik tarafından 17 Mayıs 1919'da Moabit Ceza Mahkemesi'nde vurularak öldürüldü ve bir gün sonra Charité'de öldü.


Dreiklassenwahlrecht

Almanya'da devrimden önce geçerli olan ve seçmenlerin oylarını üç ayrı sınıfa ayıran eşitliksiz seçim sistemi. İsmini, seçmenlerin verdikleri vergi miktarına göre dahil oldukları sınıflardan almaktaydı. Seçmenler, ödedikleri vergi miktarına göre üç sınıfa ayrılmıştı ve her sınıf farklı oy ağırlığına sahipti. Ayrıca üçüncü sınıf oyları gizli de değildi. Bu sisteme göre toplumun %4'ünü oluşturan birinci sınıf seçmenlerin oyları, %16'sını oluşturan ikinci sınıf seçmenlere ve %80'ini oluşturan üçüncü sınıf seçmenlerin oylarına denkti. Yani dağdaki çobanla şehirdeki zenginin oyu bir sayılmıyordu.


Duncker, Hermann (24 Mayıs 1874 - 22 Haziran 1960) (Hermann Duncker, Duncker)

KPD'li siyasetçi ve Marksist tarihçi. Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'le beraber ilk savaş karşıtı siyasetçilerden biri. Daha sonra Sparatküs Birliği'nin de kuruluşunda yer aldı.


Duncker, Käte (23 Mayıs 1871 - 2 Mayıs 1953) (Käte Duncker)

Alman sosyal demokrattı, daha sonra komünist politikacı ve kadın hareketi aktivisti. KPD kurucularından biriydi.


Eberlein, Hugo (4 Mayıs 1887 - 16 Ekim 1941) (Hugo Eberlein, Eberlein)

Komünist ve savaş karşıtı siyasetçi. Karl Liebknecht ve Rosa Luxemburg'la beraber savaş karşıtı harekete katıldı ve daha sonra Spartaküs Birliği'nin kurucuları arasında yer aldı. 1941'de Sovyetler Birliği'ndeki Büyük Temizlik kapsamında idam edildi.


Ebert, Friedrich (4 Şubat 1871 - 28 Şubat 1925) (Ebert, Friedrich Ebert)

Alman sosyal demokrat politikacı. 1913'te SPD'nin başkanlığıına geldi ve 1919'dan ölümüne kadar Weimar Cumhuriyeti'nin ilk başkanı olarak görev yaptı. 9 Kasım'da ilan edilen cumhuriyetin ilk başbakanıydı. Radikalleşmeye karşı tutumuyla müesses nizamla uzlaşmacı bir politika izledi. Radikal sola karşı orduyla gizli bir ittifak yaparak Spartakistler’in önderliğini etkisiz kılma ve konsey yönetimlerine son verme kararı aldı.


Ebert-Groener-Pakt (Ebert-Groener-İttifak Anlaşması)

Friedrich Ebert'in 10 Kasım 1918’de başbakan olarak yerleştiği ofisindeki gizli telefon hattı üzerinden yaptığı görüşmeyle Wilhelm Groener ile yaptığı Almanya’da Bolşevik devrim tehlikesine karşı gizli ittifak.


Eichhorn, Emil (9 Ekim 1863 - 26 Temmuz 1925) (Emil Eichhorn, Eichhorn)

Alman siyasetçi ve sırasıyla SPD, USPD ve KPD'de görev alan gazeteci. Kasım Devrimi sırasında 9 Kasım 1918'de Berlin Polis Müdürü olarak atandı. 4 Ocak 1919'da isyancı askerleri desteklediği için görevden alındı. Eichhorn'un istifa etmeyi reddederek görevden alınması, bir gün sonra kitlesel gösterilere yol açtı ve Ocak ayaklanmasıyla sonuçlandı.


Eisner, Kurt (14 Mayıs 1867 - 21 Şubat 1919) (Kurt Eisner, Eisner)

Alman siyasetçi, gazeteci ve yazar. Münih'teki 1918 Kasım Devrimi'nin lideri. 8 Kasım 1918'den suikastle öldürüldüğü 21 Şubat 1919'a dek Özgür Bavyera Eyaleti'nin ilk başbakanı.


Engels, Friedrich (28 Kasım 1820 - 5 Ağustos 1895) (Friedrich Engels, Engels)

Alman filozof, teorisyen, tarihçi, gazeteci ve komünist devrimci.


Erzberger, Matthias (20 Eylül 1875 - 26 Ağustos 1921) (Matthias Erzberger, Erzberger)

Muhafazkar Alman gazeteci ve politikacı, Fransa ve Almanya arasında imzalanan ateşkesi İmparatorluğun vekili olarak imzalamıştır.


Excelsior Otel

Berlin'de, Anhalter Bahnhof'un ana girişinin karşısında bir otel. Rosa Luxemburg'un hapisten çıktıktan sonra Berlin'e geldiğinde yerleşmesiyle beraber Spartakistlerin merkez üssü hâline gelmiştir.


Feldheer

Muharip askeri birlikler.


Fischer, Hans (31 Ocak 1895 - 2 Nisan 1943) (Hans Fischer)

Karşı devrimci darbe girişiminde meclisi basarak meclis üyelerini tutuklamaya kalkan İmparatorluk Muhafız Alayına komuta eden astsubay.


Foch, Ferdinand (2 Ekim 1851 - 20 Mart 1929) (Ferdinand Foch)

11 Kasım 1918'de Compiègne ateşkes anlaşmasını Fransa adına imzalayan Alman general.


Freie Sozialistische Republik Deutschland (Özgür Almanya Sosyalist Cumhuriyeti)

9 Kasım'da Karl Liebknecht'in eski düzenin yıkıldığını ve yüzyıllardır hüküm süren Hohenzollern hanedanlığının sona erdiğini söyleyerek ilan ettiği Cumhuriyet.


Freiheit (Özgürlük)

USPD yayın organı.


Freikorps

Düzensiz, cephe gerisinde kullanılan paramiliter milisler. Birinci dünya savaşı sonrası, özellikle Spartakistlere karşı müesses nizam tarafından kullanıldı. Daha sonra Nazi'lerin paramiliter gücü SA'nın çekirdeğini oluşturdu.


Friedhof der Märzgefallenen (Mart Şehitleri Mezarlığı)

Berlin Friedrichshain Parkı'nda daha önce 18 Mart 1848  Devrimi kurbanlarının, 1918 Kasım Devrimi'nden sonra ise bu ayaklanmada öldürülen devrimci askerlerin gömüldüğü mezarlık.


Gäbel, Otto (4 Aralık 1885 - 1 Mayıs 1953) (Otto Gäbel)

1905 yılında SPD'ye, 1917'ye Bağımsız-SPD'ye üye olan Alman siyasetçi. Henüz savaşın başında Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht etrafında toplanan savaş karşıtları arasında yer aldı. Kuruluğu zaman KPD'ye katılmayan Gäbel, daha sonra Bağımsız SPD ve KPD'nin birleşmesiyle 1920 yılında KPD yönetiminde görev almıştır.


Geithner, Otto (23 Mayıs 1876 - 31 Temmuz 1948) (Otto Geithner)

Komünist politikacı ve gazeteci. Henüz savaş başında Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht tarafından düzenlenen savaş karşıtı toplantılara katıldı. Daha sonra SPD'den ayrılarak USPD'nin kuruluşunda yer aldı.


Generalkommission der Gewerkschaften Deutschlands (İşçi Sendikaları Genel Komisyonu)

Almanya İşçi Sendikaları Genel Komisyonu, 1890'dan 1919'a kadar sendikaların genel organıydı ve merkezi yönetim birimi olarak görev yaptı.


Generalsekretariat zum Studium und zur Bekämpfung des Bolschewismus

Bolşevizm’i İnceleme ve Mücadele Genel Sekreterliği


Groener, Wilhelm (22 Kasım 1867 - 3 Mayıs 1939) (Wilhelm Groener, Groener)

Alman asker ve siyasetçi. Ludendorff'un görevden alınmasının ardından, En yüksek rütbeli iaşe subayı olarak, fiilen ordunun başı oldu. Devrim sırasında, bolşevik bir devrimi önlemek için Friedrich Ebert'in uzlaşmacı politikasını destekledi. 


Gruppe Internationale (Internationale)

Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht etrafında bir araya gelen savaş karşıtlarının oluşturduğu ve Internationale dergisini de yayınlayan küçük grup.


Haase, Hugo (29 Eylül 1863 - 7 Kasım 1919) (Hugo Haase, Haase)

Sosyal demokrat politikacı ve hukukçu. Haase-Ledebour Grubu olarak da bilinen Sosyal Demokrat Emek Birliği (SAG) adındaki SPD içindeki meclis grubunun lideri ve SPD eşbaşkanı. Ayrıca avukat olarak Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'in de aralarında bulunduğu bir çok soysalist devrimcinin savunmasını da üstlenmiştir.


Heimatarmee

Cephe gerisinde, yurt içinde konuşlu askeri birlikler, ihtiyat birlikleri.


Hilferding, Rudolf (10 Ağustos 1877 - 11 Şubat 1941) (Rudolf Hilferding, Hilferding)

Marksist teorisyen ve ekonomist, Weimar Cumhuriyeti'nde Maliye Bakanı.


Hohenzollern

Eski Alman aristokrasisinin en önemli hanedanlarından biri ve Alman monarşisinin son imparatorlarının ait olduğu hanedan. Berlin'de cumhuriyetin ilanı ile sona erdi.


Januarkämpfe (Ocak Çatışmaları, Ocak Ayaklanması)

5 - 12 Ocak 1919 tarihleri ​​arasında Berlin'deki genel grev ve silahlı çatışmalar.


Jingoizm (Savaş düşkünlüğü/çığırtkanlığı)

Aşırı milliyetçi anlayışla sergilenen yayılmacı/fetihçi savaş düşkünlüğü ve çığırtkanlığı.


Joffe, Adolf Abramowitsch (Adolf Abramowitsch Joffe)

(22 Ekim 1883 - 16 Kasım 1927) Sovyet devrimcisiydi ve Leon Troçki'nin arkadaşı. Kasım devrimi sırasında Berlin'de Sovyetler Birliği elçisi.


Jogiches, Leo (17 Temmuz 1867 - 10 Mart 1919) (Leo Jogiches, Tyszka, Jogiches)

Komünist siyasetçi ve KPD kurucularından olup Spartaküs Birliği'nin isim babasıdır. Aslen Litvanyalı olan Jogisches, Polonya'da başladığı mücadelesini İsviçre'de sürdürken tanıştığı, üniverste eğitimi için İsviçre'de  bulunan Polonyalı Rosa Luxemburg'un (inişli çıkışlı hayat arkadaşlıkları ve istakrarlı yoldaşlıkları nedeniyle) belkide en önemli rol sahibidir.  Ocak Ayaklanmasının bastırlmasınden ve Liebknecht ile Luxemburg'un ölüdürülmesinden sonra, parti başkanı olarak KPD'nin faaliyelerinde anahtar rol oynamış ve Luxemburg ile Liebknecht cinayetinin kısa süre içinde aydınlatılmasında önemli rol oynamıştır. Mart 1919 başında tutuklanmış, Berlin-Moabit'teki cezaevinde polis çavuşu Ernst Tamschick tarafından başının arkasından vurularak 10 Mart 1919'da öldürülmüştür.


Junius Broşürü (Junius-Broschüre)

Rosa Luxemburg tarafından 1916 yılında 'Junius' takma  adıyla  yayınlandığı için genelde Junius Broşürü (Junius-Broschüre) olarak bilinen "Sosyal Demokrasinin Krizi" (Die Krise der Sozial Demokratie) başlıklı kitapçık.  yayınlanması. (Orijinal metin için tıklayınız.)


Kaiser Franz Garde-Grenadier-Regiment (İmparator Franz Muhafız Alayı )

İmparator Franz Muhafız Alayı


Kautsky, Karl (16 Ekim 1854 - 17 Ekim 1938) (Karl Kautsky, Kautsky)

Filozof ve sosyal demokrat politikacı. Mecliste SPD içindeki Sosyal Demokrat Emek Birliği içinde yer aldı.


Kiel

Almanya'nın kuzeyinde, Baltık Denizi kıyısında büyük ve önemli liman şehirlerinden biri.


Kieler Matrosenaufstand (Kiel Bahriyeli Ayaklanması)

3 Kasım 1918'de başlayan ve hem Monarşinin devrilmesine hem de Almanya'da cumhuriyetin ilanına yol açan Kasım Devrimi'ni tetikleyen ayaklanma. Ayaklanmayı yatıştırmak için Berlin'den gönderilen SPD'liler de ayaklanmanın yatıştırılamayacağını anlayarak hareketi yönetmeyi denemeyi tercih etmişlerdir.


Koch, Waldemar (25 Eylül 1880 - 15 Mayıs 1963) (Waldemar Koch)

Liberal siyasetçi ve üstdüzey yönetici. Devrim sürecinde Spartakist ayaklanmayı bastırmak için kurulan paramiliter güçleri destekleyen Berlin Yurttaşlar Konseyinin başkanlığını yaptı. Başta AEG olmak üzere bir çok büyük şirketin yöneticiliğini üstlenen Koch,  1919'dan 1930'a kadar çeşitli endüstri devlerinde çalıştı. İkinci Dünya Savaşı sonrası sırasıyla Liberal Demokrat Parti ve Hür Demokrat Parti'de siyaset yaptı.


Köbis, Albin (18 Aralık 1892 - 5 Eylül 1917) (Albin Köbis)

Devrimci Alman bahriyeli. Siyasi olarak önce SPD daha sonra da USPD'ye yakın olan Köbis, 1. Dünya Savaşı sırasında diğer Alman savaş gemilerinde görevli mürettebatla temas kurarak bir direniş örgütledi. Tayınlardaki sürekli azalma yüzünden 19 Temmuz 1917'de bir emre itaatsizlik hareketi başlattı ve 27 Temmuz 1917'de temas kurduğu diğer temsilcilerle birlikte bir barış gösterisi düzenlemek için bir araya gelerek eylem koordinasyon komitesine girdi. İçinde bulundukları girişimin başlattığı ayaklanmanın bastırılması sırasında tutuklananarak koordinasyon komitesindeki diğer dört üyeyle birlikte 25-26 Ağustos'ta idam cezasına çarptırıldı.


KPD (Kommunistische Partei Deutschlands, Almanya Komünist Partisi)

30 Aralık 1918 ve 1 Ocak 1919 tarihleri arasında gerçekleştirilen kuruluş konferansında başta Spartaküs Birliği ve Bremen Radikal Sol grubu olmak üzere diğer sol grupların da katılımıyla kuruldu. 7 Aralık 1920'de USPD'yle birleşerek Almanya Birleşik Komünist Partisi adını aldı ve 370 bin üyeyle Sovyetler Birliği dışında, dünyanın en büyük komünist partisi oldu.


Kriegskredite (savaş borçları, savaş kredileri)

Bir devletin girdiği ya da gireceği bir savaşın finansmanı için ihraç ettiği devlet tahvilleri ve hazine bonoları. 


Kristallnacht (Novemberpogrome 1938, Reichskristallnacht)

7 - 13  Kasım 1938 arasında yaşanan ve 9 Kasım'ı 10 Kasım'a bağlayan gece doruğa çıkan, Nazi rejimi tarafından düzenlenen, Almanya ve Avusturya'daki Yahudilere karşı şiddetli saldırılar ve pogramlar. 800'ün üzerinde insanın öldürüldüğü olaylarda 1400 sinagog, binlerce işyeri ve ev ile birlikte Yahudî mezarlıkları da talan ve yağma edildi. Olayların ardından 30.000 Yahudi gözaltına alınarak toplama kamplarına gönderildi.


Landsberg, Otto (4 Aralık 1869 - 9 Aralık 1957) (Otto Landsberg, Landsberg)

Kuruluşundan itibaren SPD üyesi ve 1919-1920 arası Alman Adalet Bakanı olan siyasetçi ve hukukçu. 9 Kasım'ın hemen ardından SPD ve USPD'nin kurduğu Halk Temsilcileri Hükümeti'nde de görev almıştır.


Lange, Paul (5 Ocak 1880 - 14 Haziran 1951) (Paul Lange)

Sendikacı, gazeteci ve siyasetçi. Spartaküs Birliği'nin ilk merkez komitesinde görev almıştır.


Ledebour, Georg (7 Mart 1850 - 31 Mart 1947) (Georg Ledebour, Ledebour)

1900-18 arası Almanya meclisinde milletvekili olan osyalist siyasetçi ve gazeteci. SPD içerisinde Karl Kautsky ve Hugo Haase'yle birlikte Sosyal Demokrat Emek Birliği grubunun kurucusuydu. 1. Dünya Savaşı sırasında on sekiz diğer milletvekiliyle birlikte savaş kredilerine SPD'nin parti kararına aykırı şekilde red oyu kullandı. 1917 yılında SPD'den ayrılarak USPD'nin kuruluşunda yer aldı. Aralık 1918'deki karşı-devrimci darbe girişiminden ötürü hükümeti suçladı ve Bağımsız-SPD'nin hükümetten ayrılmasında rol oynadı. Bağımsız-SPD'nin sol kanat önderlerinden biti olarak Ocak Ayaklanmasını destekledi. 1920 sonrası KPD Bağımsız-SPD içinde yaşanan bölünmeler sürecinde partisinde kaldı. 1931 yılında Almanya Sosyalist İşçi Partisi'ne (SAPD) katıldı. 1933'te Nazilerin iktidara gelmesinden sonra İsviçre'ye sürgüne gitti ve 1947'de Bern'de öldü.

 


Legien, Carl (1 Aralık 1861 - 26 Aralık 1920) (Carl Legien)

SPD'li sendikacı. 15 Kasım 1918 Alman İşveren Dernekleri Birliği başkanı Hugo Stinnes'le, devrim sürecinde imzaladığı Stinnes-Legien Anlaşmasının mimarlarından biridir. Legien'in adını taşıyan bu anlaşmayla, işçi sendikalarının uzun süredir mücadele etikleri önemli talepleri sermaye tarafından kabul edilmiş; bu sayede işçi sınıfı içinde yükselen radikal siyasi mücadele ve özellikle sovyetlerin (konseyler/şuralar) örgütlenmesi engellenmeye çalışılmıştır.


Lenin, Vladimir (Vladimir Lenin, Vladimir Ilyich Ulyanov, Lenin)

(22 Nisan 1870 - 21 Ocak 1924) Sosyalist devrimci, Ekim Devrimi'nin lideri ve Sovyetler Birliği'nin kurucusu. Lenin Spartakistleri parlamento karşıtı siyasete savruldukları için eleştirmiştir.


Lequis, Arnold (2 Şubat 1861 - 16 Şubat 1949) (Arnold Lequis)

Alman general. Devrim sürecinde Ebert yönetimini desteklemek amacıyla kurulan ve Berlin dışında konuşlanan komando birliğinin başına geçmiştir. 1918 Kanlı Noel Olayları sırasında Şehir komutanlığının kontrolünü ele geçiren Halk Donanma Birliğinin devrimci askerlerine saldırı harekatını yönetmiştir.


Levi, Paul (11 Mart 1883 - 9 Şubat 1930) (Paul Levi)

Sosyalist politikacı ve hukukçu. KPD kurucularından olan Levi, Leo Jogisches'in öldürülmesinin ardından parti başkanlığını üstlendi ve partinin seçimlere katılmasını sağlayarak darbecilikten uzak bir politika izledi. USPD ve KPD'nin birleşmesinin de mimarlarından olan Levi, 1921 Mart ayaklanmasını eleştirdiği için partiden uzaklaştırıldı ve SPD'ye geri döndü.


Liebknecht, Karl (13 Ağustos 1871 - 15 Ocak 1919) (Karl Liebknecht, Liebknecht )

Birinci Dünya Savaşı sırasında SPD  milletvekili olarak Almanya parlementosunda anti-militarist mücadele ve radikal politikalarıyla öne çıkan Marksist siyasetçi. Rosa Luxemburg'la birlikte Spartakist hareketin iki kurcusundan ve liderinden biriydi.


Liebknecht, Wilhelm (29 Mart 1826 - 7 Ağustos 1900) (Wilhelm Liebknecht)

SPD'nin kurucularından, sosyalist siyasetçi. Almanya Devrimi'nin kilit isimlerinden Karl Liebknecht'in babasıdır.  1848/49 devrimleri sırasında Baden Devriminde aktif görev aldı. Devrimin bastırılmasından sonra İsviçre ve İngiltere'de sürgünde yaşadı. Marx ve Engels'le yakın temas hâlindeydi. Sürgünden dönüşte önce Saksonya Halk Partisi'ni kurdu, daha sonra da SPD'nin öncülü olan Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ni. SPD'nin yayın organı Vorwärts gazetesini kurdu ve genel yayın yönetmenliğini üstlendi.


Ludendorff, Erich (Erich Ludendorff)

(9 Nisan 1865 - 20 Aralık 1937) Alman general ve politikacı. Birinci Dünya Savaşı sırasında, Hindenburg'un yardımcısı olarak, Alman savaşı ve siyaseti üzerinde belirleyici bir etkiye sahipti ve Dolchstoßlegende'nin fikir babalarından biriydi.


Luxemburg, Rosa (5 Mart 1871 - 15 Ocak 1919) (Rosa Luxemburg, Luxemburg)

Çok genç yaşlardan itibaren sosyal demokrat siyaset içerisinde yer alan Polonya asıllı Rosa Luxemburg,  yazıları ve konuşmaları aracılığıyla sosyalist devrimci mücadenin öne çıkan teorisyen ve siyasetçilerinden biri olarak tanındı. Karl Liebknecht'le birlikte Spartakist hareketin iki kurcusundan ve liderinden biriydi. Spartakist Ayaklanmanın bastırılmasının ardından Berlin'de öldürüldü.


Maikäfer-Kasserne

Mayıs Böceği Kışlası


Mankiewitz, Paul (7 Kasım 1857 - 22 Haziran 1924), (Paul Mankiewitz)

1919'dan 1923'e kadar Deutsche Bank'ın sözcüsü ve Alman banka müdürü. Deutsche Bank'ın müdürü olarak Mankiewitz, Eduard Stadtler'in kurduğu aşırı sağcı Anti-Bolşevik Birliği'nin ilk destekçilerinden biriydi. Mankiewitz,  10 Ocak 1919'da Alman sermayesinin en büyük elli temsilcisini bir araya getirerek Bolşevizm karşıtı aşırı sağ faaliyetler için 500 milyon Reichsmark'lık bir fon oluşmasını sağladı.


Marchlewski, Julian (Julian Marchlewski, Marchlewski)

(17 Mayıs 1866 - 22 Mart 1925) Polonya asıllı siyasetçi ve Spartaküs Birliği kurucularından.


Marksizm (Marksist)

19. yüzyıl sonundan itibaren özellikle Almanya'da SPD de dahil olmak üzere hemen bütün sosyal demokrat partilerin etrafında birleştiği Karl Marx'a referans verilen düşünce sistemi.


Marx, Karl (Marx, Karl Marx)

(5 Mayıs 1818 - 14 Mart 1883) Filozof, iktisatçı, sosyal teorisyen, gazeteci.


Mehring, Franz (27 Şubat 1846 - 29 Ocak 1919) (Franz Mehring, Mehring)

Yayıncı, siyasetçi ve marksist tarihçi. Aynı zamanda Spartaküs Birliği kurucularındandır.


Meyer, Ernst (10 Temmuz 1887 - 2 Şubat 1930) (Ernst Meyer, Meyer)

Meyer, Ernst (10 Temmuz 1887 - 2 Şubat 1930)

Komünist siyasetçi. İlk savaş karşıtı toplantılardan Spartaküs Birliği'nin kurulmasına dek Rosa Luxemburg'un yanında yer aldı. Spartaküs'ün isim babası da Ernst Meyer'di.

 


MSPD (Mehrheits-SPD, Mehrheitssozialdemokratische Partei Deutschlands, SPD-Çoğunluk)

1890 yılında kurulan Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD) içinde Birinci Dünya Savaşı sırasında özellikle savaş poltikaları hakkındaki tartışmalar nedeniyle yaşanan ayrışmalar ve kopmalar sonucunda 06 Nisan 1917 tarihinde Bağımısz--SPD'nin (USPD) kuruluşundan sonra geride kalan parti sadece SPD olarak anılmaya devam edilidiği gibi, diğer partiden özellikle ayırt edilmek istendiği zamanlar Mehrheits-SPD ve Mehrheitssozialdemokratische Partei Deutschlands olarak anılmaya başlanmıştır.


Müller, Richard (9 Aralık 1880 - 11 Mayıs 1943) (Richard Müller, Müller)

Richard Müller (1880-1943)

Özellikle Kasım Devrimi öncesinde ve sırasında Devrimci İşçilerin baş kahramanlarından biri olarak önemli bir rol oynadı. Berlin'deki işçi ve asker konseyleri yürütme konseyinin başkanıydı.


Nationalliberale Partei (Ulusal Liberal Parti, NLP)

Alman İleri Partisi (Deutsche Fortschrittspartei DFP) üyelerinden bazılarının 1867 yılında ayrılarak Berlin'de kurdukları ve 1918'de  Alman Halk Partisi'ne (Nationalliberale Partei, NLP) dahil olan liberal partidir.


Naumann, Friedrich (25 Mart 1860 - 24 Ağustos 1919) (Friedrich Naumann, Naumann)

Protestan bir ilahiyatçı ve liberal bir politikacı. Alman Demokratik Partisi'nin (DDP) kurucularındandı. Aynı zamanda İşçi ve asker konseylerine karşı kurulan yurttaş konseylerinin birleştiği İmparatorluk Yurttaş Konseyi (Reichsbürgerrat) adındaki muhafazakâr örgütün de öncülerindendi. Yine benzer şekilde Eduard Stadtler'in kurduğu Anti Bolşevik Birliğe de maddi yardımda bulunmuştu.


Neuer Marstall (Marstall, Yeni At Ahırları Kompleksi)

Berlin'de 1896–1901 yıllarında inşa edilmiş, saray ahırları binası.


Noske, Gustav (9 Temmuz 1868 - 30 Kasım 1946) (Gustav Noske, Noske)

SPD'li siyasetçi ve Alman tarihinde ordudan sorumlu ilk sosyal demokrat bakan. Stadtler'in ileri sürdüğüne göre Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'in infaz emirlerini bizzat Noske vermiştir.


Oberste Heeresleitung

Genelkurmay


Oktoberreformen (Ekim Reformları, Verfassungsreform)

Almanya'da Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru 28 Ekim 1918'de yürürlüğe giren bir dizi anayasal ve yasal değişiklik. Parlamenter hükümet sistemi resmen ilan edildi ve meclis güçlendirildi. Ancak İmparator, Şansölyeyi atamaya ve komuta yetkisini korumaya devam etmekteydi.


Ordnung und Ruhe

düzen ve sükûnet


Pabst, Waldemar (Waldemar Pabst, Pabst)

(24 Aralık 1880 - 29 Mayıs 1970) Subay, siyasi organizatör ve silah tüccarı. Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'in öldürülmesini planladı. Hayatının geri kalanı karanlık silah anlaşmalarıyla geçti.


Paramiliter

silahlı ancak düzensiz birlik, çete, gerilla.


Pariser Platz

Brandenburger Tor'un da bir ucunda yer aldığı Berlin'in en ünlü meydanlarından biri.


Pieck, Wilhelm (3 Ocak 1876 - 7 Eylül 1960) (Wilhelm Pieck, Pieck)

Komünist politikacı. Önce SPD daha sonra USPD üyesi ve son olarak KPD kurucusu. İkinci dünya savaşı sonrası Demokratik Alman Cumuriyeti'nin ilk başkanı oldu.


Postdamer Platz

Berlin'in ortasında özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası harabe halinde varlığını uzunca yıllar sürdürmüş iki Almanya'nın birleşmesiyle tekrar imar edilmiş meydan.


pragmatik

faydacı.


Preußische Abgeordnetenhaus

Prusya Meclisi


Provisorischer Nationalrat (Bayern) (Geçici Ulusal Konseyi)

8 Kasım 1918 ile 4 Ocak 1919 arasında toplanan Kurt Eisner tarafından ilan edilen Bavyera Özgür Eyaleti'nin geçici meclisi.


Radek, Karl (31 Ekim 1885 - 19 Mayıs 1939) (Karl Radek)

Komünist siyasetçi ve gazeteci. 1917'de Rusya'da Şubat Devrimi sırasında ve 1917 Ekim Devrimi'nden sonra Rusya'da Almanca gazeteler çıkardı. Nisan 1917'de Almanya ve İsveç üzerinden Rusya'ya dönüş yolculuğunda Lenin'e eşlik etti. 1918'de Almanya ile Sovyet Rusya arasındaki Brest-Litovsk barış anlaşmasına yol açan barış görüşmelerinde delege oldu. 1918 sonunda gizlice Almanya'ya gelerek Spartakistlere katıldı. Ocak ayaklanmasından sonra 12 Şubat 1919'da tutuklandı. Yine de cezaevindeyken ilişki kurduğu Alman sanayicilerle birlikte daha sonra 1922'de Alman İmparatorluğu ve Sovyetler Birliği arasında imzalanacak normalleşme anlaşması olan Rapallo Antlaşması'nın da mimarı oldu. Ertesi yıl serbest bırakılarak Moskova'ya geri döndü ve Almanya uzmanı olarak çalışmaya devam etti. Stalin'in büyük temizlik döneminde idam edildi.


Radtke, Fritz (Fritz Radtke)

(1884-1962) Hava Astsubay; Halk Donanma Birlikleri kurucularından ve 8 Ocak'a kadar Berlin Marstall'ın komutanı.


Rat

Şura, sovyet, konsey.


Rat der Volksbeauftragten (Halk Temsilcileri Konseyi)

Alman İmparatorluğu'ndan Weimar Cumhuriyeti'ne geçişi şekillendiren, 10 Kasım 1918'den 13 Şubat 1919'a kadar görevde olan Almanya'nın geçici hükümeti. SPD ve USPD'li üçer üyeden oluşturuldu.


Reichpietsch, Max (Max Reichpietsch)

(24 Ekim 1894 - 5 Eylül 1917) 1917'de İmparatorluk Donanması'ndaki savaş karşıtı hareketin düzenleyicilerinden biriydi. Albin Köbis'le beraber idam edildi.


Reichsbürgerrat

Kasım Devrimi sırasında birçok Alman kentinde işçi ve asker konseylerine karşı ortaya çıkan Yurttaş Konseylerinin merkezi örgütü olarak 5 Ocak 1919'da Berlin'de kurulan müesses nizam yanlısı sağ örgüt.


Reichskanzlei

Başbakanlık


Reichstag

Almanya'da Parlamento.


Republikanische Soldatenwehr (Cumhuriyetçi Askeri Birlikler)

21 Kasım 2018 tarihinde, Berlin'de barışı ve düzeni sağlama gerekçesiyle kurulan ordu. Hükümette Halk Donanma Birliği'yle ilgili anlaşmazlığın bir sonucu olarak, Otto Wels'e bağlı tamamı silahlı on bin gönüllüden oluşan bir ordu olarak kuruldu. Otto Wels, Berlin garnizonunun tüm eski askerlerini de bu yeni orduya çağırdı.


Revolutionäre Obleute (Devrimci İşyeri Temsilcileri)

Devrimci İşyeri Temsilcileri, sendikalardan bağımsız, işçiler tarafından seçilen temsilcilerdi.


Rote Fahne (Kızıl Bayrak)

Rote-Fahne Sayı 1 (19.11.1918)

İlk sayısı 9 kasım 1918'de Berlin'de yayınlanan Spartakistlerin gazetesi Die Rote Fahne (Kızıl Bayrak), daha sonra KPD yayın organı olarak yayınlanmaya devam etmiştir.


Rühle, Otto (23 Ekim 1874 - 24 Haziran 1943) (Otto Rühle)

Sosyal demokrat, daha sonra komünist politikacı ve yazar.


Scheidemann, Philipp (26 Temmuz 1865 - 29 Kasım 1939) (Philipp Scheidemann, Scheidemann)

Alman sosyal demokrat politikacı. Kasım Devrimi sırasında Scheidemann, 9 Kasım 1918'de Reichstag binasının balkonundan Alman İmparatorluğu'nun çöküşünü ve Alman Cumhuriyeti'ni ilan etti.


Seydlitz

27-28 Ekim 1918 tarihlerinde Wilhelmshaven’daki ayaklanmada devrimci bahriyelilerce kontrolü ele geçirilen gemilerden biri.


SMS Derfflinger (Derfflinger)

27-28 Ekim 1918 tarihlerinde devrimciler tarafından Wilhelmshaven’da ele geçirilen savaş gemilerinden biri.


Souchon, Wilhelm (Wilhelm Souchon)

(2 Haziran 1864 - 13 Ocak 1946) I. Dünya Savaşında İmparatorluk Donanması Koramirali. Alman devrimi sırasında Kiel Garnizon komutanı ve Valisi olan Souchon, aynı zamanda komuta ettiği Goeben ve Breslau gemilerini Osmanlı karasularına sokarak Osmanlı'ya teslim etmesi ve Ermeni Soykırımına destek vermesiyle de bilinir.


Sovyet

Şura, konsey, meclis.


Sozialdemokratische Arbeitsgemeinschaft (SAG, Sosyal Demokrat Emek Birliği)

Hugo Haase liderliğindeki savaş kredilerine karşı oy kullanan ve bu yüzden SPD'den ihraç edilen ve Eduard Bernstein, Wilhelm Bock, Oskar Cohn, Otto Büchner, Wilhelm Dittmann, Friedrich Geyer, Hugo Haase, Alfred Henke, Joseph Herzfeld, Georg Horn, Fritz Kunert, Georg Ledebour, Theodor Schwartz, Arthur Stadthagen, Karl Wilhelm Stolle, Ewald Vogtherr, Emanuel Wurm, Fritz Zubeil'dan oluşan meclis grubu.


Spa

Valonya bölgesindeki Belçika'nın Liege eyaletinde bir şehir.


Spartakusaufstand (Ocak çatışmaları, Januarkämpfe, Januaraufstand)

5-12 Ocak 1919 tarihleri ​​arasında Berlin'deki genel grev ve silahlı çatışmalar.


Spartakusbriefe (Spartaküs Mektupları, Spartacus)

Spartakusbrief No 1 (Eylül 1916)

1916 yılı Eylül ayından itibaren Leo jogisches tarafından yayınlanıp dağıtılan ve genelde Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht'in kaleme aldığı yazılara yer veilen yayın. (Orijinal metinler için buraya tıklayınız.)


Spartakusbund (Spartakistler, Spartakist, Spartaküs Birliği)

1916'dan itibaren çıkarılan Spartacus dergisi etrafında toplanan, Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht liderliğindeki  SPD'li siyasetçiler.  Dünya çapında kapitalizmi, emperyalizmi ve militarizmi devirmek için 'proletaryanın uluslararası devrimi' hedefini savunan Almanya'daki Marksist sosyalistlerin birliği.


SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands, Almanya Sosyal Demokrat Partisi, MSPD, SPD-Çoğunluk)

1863'te kurulan General Alman İşçi Derneği ve 1869'da kurulan Sosyal Demokrat İşçi Partisi, 1875'te birleşerek Almanya Sosyalist İşçi Partisi'ni (SAP) kurdu. Parti adını 1890 yılında Almanya Sosyal Demokrat Partisi olarak değiştirdi. Almanya'da hâlen var olan en eski parti.


Stadtler, Eduard (Eduard Stadtler)

(17 Şubat 1886 - 5 Ekim 1945) Aşrı sağcı politikacı ve yayıncı. 1918'de Anti-Bolşevik Birliği'ni ve diğer başka anti-komünist örgütler kurarak ve nasyonel sosyalizm ideolojisini yaydı. 1923'te diktatörlüğe geçmesi planlanan darbe girişimi başarısız oldu. Sonraki yıllarda Nasyonel Sosyalist İşçi Partisi'ne katıldı İkinci Dünya Savaşı sonunda Sovyet güçleri tarafından yakalanarak tutuklandı ve tutukluyken öldü.


Stalin, Joseph (Stalin, Joseph Stalin, Joseph Vissarionovich Stalin)

(18 Aralık 1878 - 5 Mart 1953) 1922-1953 arası Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri ve Sovyetler Birliği lideri. 


Steinmeier, Frank-Walter (Frank-Walter Steinmeier)

(1956- ) 19 Mart 2017'de Alman Federal Cumhuriyeti cumhurbaşkanlığına seçilen SPD'li politikacı. Bundan önce 17 Aralık 2013 – 27 Ocak 2017 tarihleri arasında dışişleri bakanlığını üstlenmişti.


Stinnes, Hugo (Hugo Stinnes)

(12 Şubat 1870 - 10 Nisan 1924) Alman sanayici ve politikacı. 1893'ten itibaren ve özellikle Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra oluşturduğu madencilik, sanayi ve ticaret grubu, Almanya'daki en büyük şirketlerden biriydi. Weimar Cumhuriyeti'nin başlangıcında Stinnes, Alman İmparatorluğu'ndaki en etkili kişiliklerden biriydi. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra işçi hareketi ile anlaşmaya varmada kilit rol oynayarak Stinnes-Legien Anlaşması'nı imzaladı.


Studentenwehr

Askeri öğrenci birlikleri


teleoloji (teleolojik)

Tarihi, nedenleriyle değil sonuçlardan yola çıkarak yorumlayan ve sonucu merkeze alarak, bütün olayların bu sonuca ulaşmada etken olduğunu ilersi süren anlayış.


Thalheimer, August (August Thalheimer)

(18 Mart 1884 - 19 Eylül 1948) Alman bir komünist politikacı ve teorisyen.


Thalheimer, Bertha (Bertha Thalheimer)

(17 Mart 1883 - 23 Nisan 1959) Komünist siyasetçi.


Theresienwiese

Münih'te Oktoberfest'in de yapıldığı ve Bayvera Devriminin fitilini ateşleyen barış mitinginin yapıldığı alan.


Tost, Otto (4 Ocak 1883 - 30 Ocak 1954) (Otto Tost)

Sendikacı ve politikacı.Aynı zamanda yanı sıra Halk Donanma Birliği komutanlığı da yapmıştır. 


troçkizm (Troçkist)


Unter den Linden

Berlin'de merkezi bir bulvar.


USPD (Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands, Bağımsız-SPD, Bağımsız SPD)

Alman İmparatorluğu ve Weimar Cumhuriyeti'nde sosyalist bir partidir. Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru SPD'nin "saUSPD sembolüvaş sırasında milli birlik" tutumunun dışında kalarak ve parti kararına aykırı olarak mecliste savaş kredilerine hayır oyu kullanan ve zamanla SPD'den ayrılanlar tarafından 06 Nisan 1917 kuruldu. Hugo Haase liderliğinde oldukça etkili olan ve devrim sürecinde giderek büyüyen parti, SPD içindeki sol kanadı temsil edenlerin oluşturduğu ve içinde Spartakistler gibi radikal sol grupları da barındıran geniş bir yelpazeye sahipti. 1919 seçimlerinde yüzde 8'den az oy alarak hayal kırıklığına uğrayan parti, ertesi yıl büyük bir çıkış yaparak seçimlerde yüzde 18'e yakın oy alsa da sonraki yıllarda hızla eriyerek yüzde 1'in altında oy almaya başlamış ve 1931 yılında Almanya Sosyalist İşçi Partisi (Sozialistische Arbeiterpartei Deutschland, SAPD) ile birleşme kararı almıştır.


Vereinigung der deutschen Arbeitgeberverbaende (Alman İşveren Sendikaları Birliği, VggdA)

5 Nisan 1913'te Alman işveren dernekleri Merkezi ve Alman İşveren Sendikaları Dernekleri'nin birleşmesiyle kuruldu. Örgüt, Alman İş Cephesi kurulup 14 Aralık 1933'te feshedilene kadar varlığını sürdürdü. Devrimin bir neticesi olarak Ekim 1918 de işçi sendikalarını işçilerin temsilcisi olarak kabul etmek, iş yeri barışı, uzlaşmazlıklar için hakem heyeti tayini ve toplu iş sözleşmesi konularında taviz vermek zorunda kaldı.


Volksmarinedivision (Halk Donanma Birliği)

Kasım Devrimi sırasında ortaya çıkan ve ağırlıklı olarak Kiel İsyanına katılan bahriyelilerden oluşan silahlı devrimci güç.


Vollversammlung der Berliner Arbeiter- und Soldatenräte

Tüm Berlin İşçi ve Asker Konseyleri Kongresi


Vollzugsausschuss der Revolutionären Arbeiter- und Soldaten (Devrimci İşçi Temsilcileri Yürütme Komitesi)

Devrimin hemen öncesinde kullanılmaya başlanan  İşçi ve Asker Konseyleri Yürütme Komitesi (Vollzugsausschuss der Revolutionären Arbeiter- und Soldaten) terimi, Ocak 1918'den itibaren giderek büyüen yeraltı işçi örgütlenmesi içinden çıkan bu yapı, sol kanat işçi temsilcilerinin önderliğinde Ekim 1918'in sonunda kurulmuştu ve Aralık 1918'de kurulacak olan Vollzugsrat des Arbeiter- und Soldatenrates Groß-Berlin (Tüm-Berlin İşçi ve Asker Konseyleri İcra Kurulu) görevi üstlenene kadar, hükümeti denetleyen en önemli kurum olmuştur.

 

 


Vollzugsrat des Arbeiter- und Soldatenrates Groß-Berlin (Tüm-Berlin İşçi ve Asker Konseyleri İcra Kurulu, Vollzugsrat)

Kasım Devrimi'nde, geçici hükümetleri, ulusal düzeyde Ebert yönetimindeki Halk Temsilcileri Konseyi'ni ve Aralık 1918'de ilk İmparatorluk Konseyleri (Reichsräte) Kongresi toplanana kadar da Prusya'da Paul Hirsch yönetimini denetleme görevini üstlenen kurul/konsey.


Von Baden, Max (10 Temmuz 1867 - 6 Kasım 1929) (Max von Baden, Maximilian Von Baden, Von Baden)

Baden Büyük Dükalığı tahtının son varisi olan ve liberal düşünceleryle bilinen von Baden, savaşın son günlerinde Alman İmparatorluğu'nun son başbakanı oldu.


Von der Tann

27-28 Ekim 1918 tarihlerinde Wilhelmshaven’daki emre itaatsizlik kararı sonrası işgâl edilerek kontrolü ele geçirilen gemilerden biri.


von Hertling, Georg (31 Ağustos 1843 - 4 Ocak 1919) (Georg von Hertling, Georg Friedrich Graf von Hertling, Hertling)

Savaşın son aşamasında, 1 November 1917 – 30 September 1918 tarihleri arasında Almanya başbakanı olarak görev yapan von Hertling, o zamana kadar devlet adamları ve ordu mensuplarının yaptığı bu grevi üstlenen ilk sivil siyasetçi oldu. Savaşın hezimetini öngören ve barış sürecinin sorumluluklarını yeni kurulacak bir hükümete devretmek isteyen ordunun baskısıyla imparator tarafından görevden alındı.


von Hindenburg, Paul (Paul von Hindenburg, Hindenburg)

(2 Ekim 1847 - 2 Ağustos 1934) Alman asker ve politikacı. Birinci Dünya Savaşı sırasında, 1916'dan 1918'e kadar diktatörlük yetkisini kullandı.1925'te Weimar Cumhuriyeti'nin ikinci Reich Başkanı seçildi. 1932'de yeniden seçildi ve ölümüne kadar başkan olarak kaldı. 30 Ocak 1933'te Adolf Hitler'i Reich Şansölyesi olarak atadı.


Vorwärts

1876'da SPD'nin yayın organı olarak kurulan ve hâlâ yayınına devam eden bir dergi.


Weihnachtskämpfe (Kanlı Noel, Noel Olayları)

Kasım Devrimi sırasında, 24 Aralık 1918'de zirveye ulaşan Halk Donanma Birliği ile düzenli birlikler arasında Berlin'deki askeri çatışmalardı. Halk Temsilcileri Konseyi'ndeki iki sosyal demokrat parti olan SPD ve USPD arasındaki koalisyonun dağılmasının nedenlerinden biriydi.


Weimarer Republik (Weimar Cumhuriyeti)

Almanya'da, Philipp Scheidemann'ın 9 Kasım 1918 tarihinde cumhuriyetin kurulduğunu ilan etmesi ile başlayıp 30 Ocak 1933 tarihinde Adolf Hitler'in şansölye olmasına kadar süregelmiş dönem. İsmini yeni anayasa için toplanılan Weimar şehrinden alır.


Wels, Otto (Otto Wels)

(15 Eylül 1873 - 16 Eylül 1939) SPD'li siyasetçi, 1919'dan 1939'a dek SPD genel başkanlığını üstlenmiştir.


Wieczorek, Paul 15 Temmuz 1885 - 13 Kasım 1918 ) (Paul Wieczorek)

 

Grab von Paul Wieczorek in Berlin-Kreuzberg

Almanya Devriminin en önemli radikal askeri birliklerinden Halk Donanma Birliği'nin (Volksmarinedivision) kurucu ve komutanı olarak öne çıkan bahriyeli devrimci. Berlin'de Spartakistleri destekleyen devrimci askeri komutanlardan biri olarak işgal ettikleri Şehir Sarayı ve yanındaki Neuer Marstall içinde 13 Kasım 1918 günü Friedrich Brettschneider tarafından öldürülmüştür. (Yanda fotoğrafı görülen anıt mezarı Berlin Kreuzberg'deki Friedhof IV der Jerusalems- und Neuen Kirche mezarlığındadır.)


Wilhelm II (2. Wilhelm, II. Wilhelm, Friedrich Wilhelm Viktor Albert)

(27 Ocak 1859 - 4 Haziran 1941) Son Alman İmparatoru. 15 Haziran 1888 ile 9 Kasım 1918 arasında hüküm sürdü. Sultanahmet'teki Alman Çeşmesi de 2. Wilhelm'in hediyesidir.  Savaş yenilgisinin ardından yükselen muhalefeti yumuşatma politikalarının parçası olarak 23 Ekim 1918'de genel af ilan etmek zorunda kaldı ve Karl Liebknecht de bu aftan yararlandı. 9 Kasım'da tahttan çekildiği Prens Maximilan von Baden tarafından tahttan çekildiği duyuruldu, 28 Kasım da Wilhelm de bu kararı yazılı olarak onayladı.


Wilhelmshaven

Kuzeybatı Almanya'da bir liman şehri. Kasım devrimine giden süreçte yaşanan donanma içinde emre itaatsizlik ve isyanın başladığı yerlerdendir.


Wilson, Woodrow (Woodrow Wilson, Wilson)

(28 Aralık 1856 - 3 Şubat 1924) Amerika Birleşik Devletleri'nin 28. Başkanı. Wilson ilkeleri ve Alman İmparatorluğunun devamı konusundaki tavizsiz tutumuyla tanınır.


Zentralarbeitsgemeinschaft (ZAG, Merkezi Emek Birliği)

Kasım Devrimi'nden sonra sendikaların ve işverenlerin ekonomik ve sosyal politika konularını düzenlediği 1918'den 1924'e kadar var olan bir kurum.


Zetkin, Clara (5 Temmuz 1857 - 20 Haziran 1933) (Clara Zetkin, Zetkin )

Devrimci siyasetçi ve kadın hakları savunucusu. 1917'ye kadar SPD'de ve daha sonra USDP'de siyaset yaptı. Spartaküs Birliği'nin ve sonrasında KDP'nin kurucularından oldu.


Zirkus Busch (Busch Sirki)

 4.300 kişilik büyük bir sirkti. 10 Kasım 1918'de, Halk Temsilcileri Konseyi hükümeti tarafından onaylanan ve hükümeti denetleme görevini alan Tüm Berlin İşçi ve Asker Konseyleri Kongresi burada yapıldı.